JOHOR BAHRU, 23 Sept. – Syarikat teknologi kuantum berpangkalan di Singapura, AQSolotl Pte. Ltd., kini menempatkan operasi penyelidikan, pembangunan dan pengkomersialan (R&D&C) di UTM Technovation Park, sekali gus menjadikan Universiti Teknologi Malaysia (UTM) sebagai pangkalan operasi syarikat perkakasan pengkomputeran kuantum pertama yang beroperasi di Malaysia.

Penempatan operasi itu memperluas hubungan penyelidikan UTM dengan ekosistem teknologi kuantum di Singapura, selain membuka peluang kepada pembangunan teknologi, pengkomersialan dan bakat tempatan dalam bidang berkenaan.

Perkembangan itu juga meneruskan perjalanan pembangunan kepakaran kuantum UTM yang bermula sejak 2009 melalui kerjasama dengan Jepun sebelum diperluas menerusi jaringan penyelidikan dengan institusi di Singapura sejak 2018.

Naib Canselor UTM, Prof. Ts. Dr. Mohd Shafry Mohd Rahim, berkata perkembangan itu menunjukkan peranan universiti penyelidikan boleh diperluas daripada menghasilkan ilmu dan penerbitan akademik kepada pembangunan teknologi serta industri.

“Bagi UTM, pencapaian ini bukan sekadar tentang sebuah syarikat teknologi beroperasi di kampus. Ia menunjukkan bagaimana penyelidikan yang dibina secara konsisten, disokong jaringan antarabangsa dan digerakkan oleh kepakaran tempatan boleh diterjemahkan kepada teknologi, pengkomersialan, pembangunan bakat serta industri baharu untuk negara.

“UTM mahu menjadi tempat di mana penyelidikan termaju bukan sahaja dibangunkan, tetapi turut diterjemahkan kepada penyelesaian dan aktiviti ekonomi bernilai tinggi yang memberi manfaat kepada Malaysia,” katanya.

AQSolotl memfokuskan kepada pembangunan perkakasan dan sistem kawalan bagi teknologi pengkomputeran kuantum, termasuk Chronos-Q, sistem kawalan komputer kuantum yang digunakan untuk mengawal kubit dan berkomunikasi dengan komputer klasik seperti superkomputer dan pusat data.

Menurut Dr. Yap Yung Szen, yang merupakan pengasas bersama dan Ketua Pegawai Teknikal (CTO) AQSolotl, penempatan operasi syarikat itu di UTM membuka peluang untuk membangunkan ekosistem kuantum yang lebih menyeluruh di Malaysia.

“Teknologi kuantum memerlukan integrasi antara penyelidikan asas, kejuruteraan, pembangunan perkakasan, perisian, bakat dan industri. Dengan adanya operasi R&D&C di UTM, kita mempunyai peluang untuk membangunkan ekosistem teknologi kuantum secara lebih tersusun di Malaysia.

“Yang lebih penting, pelajar dan penyelidik tempatan akan mempunyai peluang untuk terlibat secara langsung dalam pembangunan teknologi kuantum sebenar, bukan sekadar mempelajarinya secara teori,” tambahnya lagi.

Kehadiran AQSolotl di UTM turut membuka peluang kepada pelajar untuk menjalani latihan industri dan mendapat pendedahan secara langsung kepada persekitaran penyelidikan serta pembangunan teknologi kuantum. Peluang itu membolehkan pelajar menghubungkan pembelajaran akademik dengan pengalaman industri dalam bidang teknologi termaju, di samping menyumbang kepada pembangunan bakat kuantum tempatan.

Kepakaran kuantum UTM diterajui Dr. Yap bersama Prof. Madya Dr. Haza Nuzly Abdull Hamed dan Dr. Koh Meng Hock. Dr. Yap turut mendapat pengiktirafan antarabangsa menerusi pemilihan dalam Quantum 100, sebuah inisiatif UNESCO sempena International Year of Quantum Science and Technology yang mengetengahkan individu yang memberi sumbangan kepada pembangunan sains, teknologi, pendidikan dan ekosistem kuantum.

Menurut Dr. Yap, hubungan UTM dengan ekosistem kuantum antarabangsa itu dibangunkan secara berperingkat. Di Jepun, UTM bekerjasama dengan The University of Osaka dalam penyelidikan teknologi kuantum, pembangunan bakat serta mobiliti staf dan pelajar.

Kerjasama itu turut memberi akses kepada ekosistem penyelidikan berteknologi tinggi yang tertakluk kepada kawalan eksport dan keperluan keselamatan tertentu, termasuk proses kelulusan bagi penyelidik dan pelajar UTM yang terlibat dalam aktiviti penyelidikan berkaitan.

Sementara itu, jaringan UTM di Singapura melibatkan ekosistem Centre for Quantum Technologies (CQT), Nanyang Technological University (NTU) dan National University of Singapore (NUS), yang menyumbang kepada pembangunan teknologi kawalan dan perkakasan pengkomputeran kuantum.

Jaringan penyelidikan itu kemudiannya berkembang kepada usaha pengkomersialan menerusi AQSolotl, sebelum operasi R&D&C syarikat berkenaan ditempatkan di UTM.

Pada 23 September 2026, AQSolotl mengadakan lawatan pejabat dan mesyuarat strategik di UTM yang menghimpunkan kepimpinan kanan kedua-dua pihak. UTM diwakili Timbalan Naib Canselor (Hal Ehwal Pelajar dan Alumni), Prof. Dr. Mohd Shahrizal Sunar; Dekan Fakulti Sains, Prof. Dr. Shafinaz Shahir; serta Pengarah Pusat Inovasi dan Pengkomersialan (ICC), Prof. Madya Ts. Dr. Noor Azurati Ahmad @ Salleh.

AQSolotl pula diwakili Ketua Pegawai Eksekutifnya, Patrick Bore; Strategic Lead, Prof. Rainer Dumke; dan Software Lead, Tai Sim Yeoh. Pertemuan itu memberi tumpuan kepada pengukuhan kerjasama penyelidikan, pembangunan bakat, pengkomersialan teknologi serta peluasan aktiviti R&D&C syarikat di UTM.

Delegasi turut mengadakan lawatan ke pejabat AQSolotl di Industry Centre Building, Innovation and Commercialisation Centre, UTM Technovation Park, sebelum meneruskan mesyuarat lembaga syarikat di UTM.

Bagi negeri Johor, perkembangan itu turut mempunyai nilai strategik berikutan kedudukan UTM dalam koridor ekonomi Malaysia-Singapura serta pembangunan Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura (JS-SEZ).

Kedudukan UTM yang berhampiran Singapura turut memberi peluang kepada universiti itu untuk menjadi penghubung antara ekosistem penyelidikan, teknologi dan industri kedua-dua negara, khususnya dalam sektor teknologi tinggi dan deep technology.

UTM melihat teknologi kuantum sebagai salah satu bidang strategik masa hadapan yang berpotensi memberi kesan kepada pengkomputeran berprestasi tinggi, keselamatan siber, komunikasi, kecerdasan buatan, pembangunan bahan, simulasi saintifik dan pelbagai sektor industri.

Melalui gabungan kepakaran tempatan, jaringan global dan pengkomersialan teknologi, UTM berhasrat memperkukuh pembangunan bakat dan ekosistem teknologi kuantum Malaysia serta kedudukan negara dalam landskap teknologi kuantum serantau.