Pasukan ROBOCON Universiti Teknologi Malaysia (UTM) terus mengukuhkan kedudukannya sebagai kuasa besar dalam arena robotik negara dengan mengekalkan legasi kecemerlangan selama 24 tahun. Pasukan ini bukan sahaja berjaya mendominasi pertandingan di peringkat kebangsaan, malah turut mengharumkan nama negara di pentas antarabangsa melalui pertandingan ABU Asia-Pacific Robot Contest. Kejayaan ini bukanlah dicapai dalam sekelip mata, sebaliknya merupakan hasil daripada sistem pemindahan ilmu yang sistematik serta komitmen jitu setiap ahli pasukan yang terlibat.

Menurut pengurus pasukan ROBOCON UTM, Prof. Madya Ir. Ts. Dr. Mohd Ridzuan Ahmad, salah satu tunjang utama kekuatan pasukan ini terletak pada struktur keahlian yang unik, iaitu sistem junior dan senior.

“Melalui pendekatan ini, setiap ahli berada dalam pasukan selama dua tahun. Tahun pertama merupakan fasa kritikal bagi ahli junior untuk mempelajari segala kemahiran daripada senior mereka, manakala apabila melangkah ke tahun kedua, mereka pula akan memikul tanggungjawab sebagai penggerak utama sekali gus membimbing pelapis baharu. Kitaran ini memastikan momentum dan kesinambungan kepakaran sentiasa terpelihara walaupun berlaku pertukaran ahli setiap tahun,” ujar Dr. Ridzuan berkenaan kekuatan pasukan ini.

Peranan alumni atau super senior turut menjadi elemen yang sangat berharga dalam ekosistem ROBOCON UTM. Walaupun telah tamat pengajian, para alumni ini tetap meluangkan masa untuk menghadiri sesi demonstrasi bulanan bagi memberikan kritikan membina dan berkongsi pengalaman teknikal yang pelbagai. Memandangkan tema pertandingan berubah setiap tahun dengan cabaran yang berbeza, input daripada alumni yang pernah berhadapan dengan pelbagai situasi luar jangka sangat membantu pasukan dalam mematangkan strategi dan reka bentuk robot mereka.

“Kekuatan pasukan ini juga disokong oleh kepakaran pelbagai disiplin yang melibatkan pelajar daripada Fakulti Kejuruteraan Elektrik (FKE), Fakulti Kejuruteraan Mekanikal (FKM) dan Fakulti Komputeran (FC). Setiap ahli dibahagikan mengikut jabatan khusus, iaitu mekanikal, elektronik dan pengaturcaraan, bagi memastikan pembangunan robot dilakukan dengan teliti bermula daripada lakaran awal sehinggalah ke peringkat automasi penuh,” tambahnya lagi.

Kolaborasi ini membolehkan mereka menghasilkan robot yang kompetitif, seperti yang terbukti melalui pencapaian tempat pertama dan kedua dalam Robocon Malaysia 2025 serta penganugerahan Anugerah Kejuruteraan Terbaik.

Walau bagaimanapun, perjalanan menuju kejayaan ini tidak terlepas daripada cabaran yang besar, terutamanya dalam menguruskan kekangan masa antara tuntutan akademik dan persediaan pertandingan. Bagi mengatasi masalah kos pembangunan robot yang tinggi, pasukan ini secara aktif menjalinkan kerjasama strategik dengan pihak industri dari dalam dan luar negara. Melalui kunjungan industri dan bengkel kepakaran seperti teknologi kecerdasan buatan, para pelajar didedahkan dengan amalan terbaik industri yang kemudiannya diaplikasikan secara terus dalam pembangunan teknologi robotik mereka.

Proses pengambilan ahli tidak hanya bergantung kepada latar belakang akademik semata-mata, sebaliknya melibatkan beberapa penilaian khusus. Calon perlu melalui proses temu duga, dan pemilihan dibuat berdasarkan dua elemen utama, iaitu kemahiran dan sikap. Walaupun seseorang pelajar mempunyai kemahiran yang tinggi, mereka tidak akan dipilih sekiranya tidak memiliki sikap yang positif, kerana keserasian untuk bekerjasama dalam tempoh yang lama adalah sangat penting. Selain itu, keahlian dihadkan kepada pelajar tahun pertama dan kedua sahaja memandangkan pelajar tahun ketiga dan keempat biasanya mula sibuk dengan tuntutan akademik serta projek tahun akhir yang lebih berat.

“Pasukan ini juga terbuka kepada semua pelajar UTM, termasuk pelajar tempatan dan antarabangsa. Komposisi pasukan yang mencapai 40 orang ahli menggabungkan kepelbagaian latar belakang, dan daripada jumlah tersebut, hanya enam orang ahli utama yang biasanya terdiri daripada pelajar tahun kedua akan turun ke gelanggang sebagai operator dan krew teknikal semasa pertandingan berlangsung,” jelas Dr. Ridzuan.

Tema bagi setiap pertandingan ROBOCON ditentukan oleh penganjur antarabangsa, ABU Robocon, dan berubah pada setiap tahun bagi memberikan cabaran teknikal yang berbeza kepada setiap pasukan yang bertanding. Tema bagi kejohanan tahun ini adalah berkaitan tugasan bertemakan Kungfu Quest. Penentuan tema yang sentiasa berubah ini menuntut setiap pasukan untuk memulakan proses pembangunan robot daripada peringkat awal setiap kali kitaran pertandingan bermula.

Menurut Ketua Pasukan ROBOCON UTM, Leong Jin Ye, prosedur pelaksanaan biasanya bermula sebaik sahaja pasukan menerima butiran tema dan peraturan permainan sekitar bulan September.

“Langkah pertama yang dilakukan adalah dengan mengadakan sesi percambahan idea yang mendalam, di mana setiap ahli berkumpul untuk berkongsi idea, memahami kehendak tema serta menganalisis buku peraturan pertandingan yang kadangkala mencecah lebih daripada 50 halaman. Seterusnya, pelaksanaan teknikal dilakukan dengan membahagikan ahli pasukan kepada tiga jabatan khusus mengikut kepakaran masing-masing, iaitu mekanikal untuk reka bentuk fizikal dan pembuatan, elektronik untuk pendawaian litar dan sistem penderia, serta pengaturcaraan untuk pembangunan algoritma automasi robot,” katanya.

Di sebalik tumpuan yang diberikan kepada enam ahli utama di gelanggang, pasukan sokongan turut memainkan peranan yang sangat penting dari sudut strategik, teknikal dan pembelajaran. Selain memberikan sokongan moral melalui penggunaan sepanduk serta bendera Malaysia, ahli pasukan sokongan bertindak sebagai pemerhati yang merekod video dan menganalisis prestasi pasukan lain semasa sesi latihan rasmi pada hari pertama pertandingan. Selepas sesi latihan tamat, seluruh pasukan berkumpul pada waktu malam untuk mengkaji hasil rakaman video tersebut bagi mengenal pasti kekuatan dan kelemahan pihak lawan, sekali gus membolehkan mereka merangka strategi perlawanan yang lebih berkesan untuk hari berikutnya.

“Bagi saya, faktor paling penting yang mengekalkan kemenangan pasukan selama 24 tahun adalah legasi yang ditinggalkan oleh para senior dan bimbingan pensyarah yang membolehkan mereka belajar daripada pengalaman lalu agar mampu terus komited untuk masa hadapan. Walaupun menghadapi cabaran dari segi masa yang terhad dan bajet yang besar, kami mengatasinya melalui jadual kerja yang ketat serta kerjasama aktif dengan pihak industri untuk mendapatkan penajaan dan perkongsian ilmu teknologi terkini,” tambahnya lagi.

Kehadiran ahli junior dalam pasukan sokongan juga merupakan sebahagian daripada proses pembelajaran secara praktikal. Mereka turut terlibat dalam sesi perkongsian ilmu yang diadakan selepas tamat pertandingan, berinteraksi dengan pasukan dari negara lain untuk mempelajari teknologi serta strategi unik yang digunakan oleh pasukan antarabangsa. Ini merupakan pendedahan awal yang berharga supaya mereka lebih bersedia apabila memikul tugas sebagai ahli utama pada tahun hadapan.

Selain anugerah utama pertandingan, pasukan ROBOCON UTM turut mendapat pengiktirafan melalui Anugerah Penaja yang diberikan oleh syarikat-syarikat penaja kepada pasukan terpilih. Bagi anugerah khusus seperti Tokyo Electron Award, penilaian dibuat berdasarkan pemerhatian menyeluruh sepanjang kejohanan berlangsung, merangkumi aspek semangat kerjasama pasukan, ketabahan menghadapi cabaran teknikal serta sikap dalam memperbaiki robot apabila menghadapi kerosakan. Pengiktirafan sedemikian membuktikan bahawa kecemerlangan pasukan ROBOCON UTM bukan sahaja diukur melalui pencapaian teknikal, tetapi juga melalui nilai kemanusiaan, disiplin dan semangat kesukanan yang tinggi.

Kejayaan pasukan ROBOCON UTM selama lebih 20 tahun bukan sekadar diukur melalui trofi dan anugerah yang diraih, tetapi melalui generasi pelajar yang dibentuk dengan nilai disiplin, kerjasama dan semangat kecemerlangan yang tidak pernah padam. Selagi sistem pelapis terus dipelihara, selagi alumni terus kembali membimbing, dan selagi setiap ahli pasukan terus berpegang teguh kepada prinsip, legasi ROBOCON UTM akan terus hidup dan menjadi mercu tanda kecemerlangan robotik negara di pentas dunia.